भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian Constitution Essay in Marathi

भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian constitution essay in Marathi: नमस्कार मित्रांनो, आज आम्ही तुमच्यासाठी घेऊन आलो आहोत भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian constitution essay in Marathii हा लेख. या भारतीय संविधान निबंध मराठी लेखात या विषयाची संपूर्ण माहिती देण्याचा माझा प्रयत्न असेल.

सर्व वर्गांतील विद्यार्थी मित्र मैत्रिणींना एकाच लेखात संपूर्ण माहिती देणे हाच आमचा एकमेव उद्देश आहे, जेणेकरून तुमचा सर्व वेळ वाया जाणार नाही. चला तर मग पाहूया भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian constitution essay in Marathi हा लेख.

भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian Constitution Essay in Marathi

संविधान हे आपल्या देशाच्या प्रशासनाला मार्गदर्शन करणारे नियम आहेत. कोणत्याही देशाच्या लोकशाही आणि धर्मनिरपेक्ष सरकारचा संविधान हा महत्त्वाचा भाग असतो.

भारताचे संविधान हे जगातील सर्वात मोठे संविधान आहे, ज्यामध्ये राजकीय तत्त्वे, कार्यपद्धती आणि सरकारच्या अधिकारांची चौकट परिभाषित केली आहे. २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी भारतीय राज्यघटना तयार करण्यात आली आणि २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली.

परिचय

२६ जानेवारी रोजी भारतीय राज्यघटना लागू झाली. संविधानाचा मसुदा तयार करण्यासाठी आणि तयार करण्यासाठी विशेष समिती स्थापन करण्यात आली आहे. देशात काय कायदेशीर आणि काय बेकायदेशीर याचा सर्व तपशील संविधानात आहे. शिवाय, संविधान लागू झाल्यानंतर, भारतीय उपखंड भारतीय प्रजासत्ताक बनले. याशिवाय भारतरत्न बाबा साहिब आंबेडकर यांच्या देखरेखीखाली लेखन समितीत सात सदस्य होते. शिवाय, संविधान देशात समृद्धी आणि शांतता राखण्यास मदत करते.

भारताचे संविधान

भारतीय लोकप्रतिनिधींनी दीर्घ चर्चेनंतर भारतीय संविधानाचा मसुदा तयार केला. हे जगातील सर्वात तपशीलवार संविधान आहे. भारतीय राज्यघटनेइतके तपशील इतर कोणत्याही राज्यघटनेत दिलेले नाहीत.

१९४६ मध्ये स्थापन झालेल्या संविधान सभेने भारतीय राज्यघटनेचा मसुदा तयार केला. डॉ.राजेंद्र प्रसाद यांची संविधान सभेच्या अध्यक्षपदी निवड झाली. संविधानाचा मसुदा तयार करण्यासाठी मसुदा समिती नेमण्यात आली आणि डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांची अध्यक्षपदी नियुक्ती करण्यात आली.

भारतीय संविधान पूर्ण होण्यासाठी सुमारे तीन वर्षे लागली आणि अंतिम मसुदा तयार होण्यासाठी २ वर्षे, ११ महिने आणि १८ दिवस लागले. भारताच्या स्वातंत्र्याच्या गेल्या 60 वर्षांत, भारतीय संविधानात ९४ पेक्षा जास्त वेळा दुरुस्ती करण्यात आली आहे. ब्रिटीश, आयरिश, स्विस, फ्रेंच, कॅनेडियन आणि अमेरिकन संविधानांची काही ठळक वैशिष्ट्ये भारतीय राज्यघटना तयार करताना समाविष्ट करण्यात आली होती.

भारतीय राज्यघटना मुळात हिंदी आणि इंग्रजी भाषेत लिहिली गेली. संविधान सभा आणि सदस्यांनी संविधानाच्या दोन प्रतींवर स्वाक्षरी केली, एक हिंदी आणि एक इंग्रजीत. राज्यघटना लिहिली गेली तेव्हा भारतीय राज्यघटना केवळ हस्तलिखित होती. हे मुद्रित किंवा टाइप केलेले नव्हते आणि म्हणूनच सर्वात लांब हस्तलिखित संविधान आहे.

भारतीय राज्यघटनेची वैशिष्ट्ये

भारतीय राज्यघटनेची सुरुवात एका प्रस्तावनेने होते ज्यात राज्यघटनेचे मूलभूत तत्त्वे आणि तत्त्वे आहेत. संविधानाच्या उद्दिष्टांचे वर्णन करा. भारतीय राज्यघटनेच्या ठळक वैशिष्ट्यांची यादी लांबलचक आहे आणि त्यात अनेक भेद आहेत जे इतर कोणत्याही देशाच्या संविधानात सापडत नाहीत.

सर्वात लांब लिखित संविधान

भारतीय राज्यघटनेला वेगळे करणारी पहिली गोष्ट म्हणजे तिची लांबी. भारतीय संविधान हे जगातील सर्वात लांब संविधान आहे. त्यात २२ भाग आणि ८ परिशिष्टांमध्ये ३९५ लेख होते. त्यात आता २५ विभाग आणि १२ वेळापत्रकांमध्ये ४४८ लेख आहेत. भारतीय राज्यघटनेत आतापर्यंत १०४ दुरुस्त्या करण्यात आल्या आहेत.

भारतीय संविधानाची कठोरता आणि लवचिकता

संविधान एकाच वेळी कठोर आणि लवचिक सुद्दा आहे. एकीकडे, देशातील कायदा आणि सुव्यवस्था राखण्यासाठी सर्वोच्च शक्तीचे काळजीपूर्वक पालन केले पाहिजे, तर दुसरीकडे, नागरिक कालबाह्य तरतुदींमध्ये बदल करण्याची मागणी करू शकतात. परंतु अशा काही तरतुदी आहेत ज्या सहज दुरुस्त केल्या जाऊ शकतात आणि काही तरतुदी आहेत ज्यात सुधारणा करण्यासाठी बराच वेळ आणि संसाधने लागतात. याशिवाय संविधान लागू झाल्यापासून १०० हून अधिक दुरुस्त्या करण्यात आल्या आहेत.

प्रस्तावना

मूळ राज्यघटनेला प्रस्तावना नव्हती, पण नंतर ती संविधानात जोडली गेली. शिवाय, राज्यघटनेचे तत्त्वज्ञान स्पष्ट करते. भारत एक समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, सार्वभौम आणि लोकशाही प्रजासत्ताक आहे असे प्रस्तावनेत नमूद केले आहे. याव्यतिरिक्त, तो आपल्या लोकांसाठी समानता, न्याय आणि स्वातंत्र्य यावर विश्वास ठेवतो. राज्यघटनेने राज्यापेक्षा लोकांच्या कल्याणाला प्राधान्य दिले आहे. राष्ट्राची एकता आणि अखंडता टिकवून ठेवण्यासाठी सर्व नागरिकांच्या न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुत्वाचा प्रचार करणे हे प्रस्तावनेत नमूद केलेल्या उद्दिष्टांपैकी आहेत.

धर्मनिरपेक्ष राज्य

भारताचे संविधान हे धर्मनिरपेक्ष देश आहे, याचा अर्थ तो कोणत्याही धर्माला विशेष दर्जा देत नाही. कोणीही आपला धर्म मुक्तपणे पाळू शकतो.

प्रजासत्ताक

याचा अर्थ कोणताही हुकूमशहा किंवा सम्राट देशावर राज्य करत नाही. शिवाय, ते दर पाच वर्षांनी आपले प्रमुख नेमते आणि निवडते. सरकारचे अधिकार केंद्र सरकार आणि राज्य सरकारांमध्ये विभागलेले आहेत. राज्यघटनेने राज्याच्या अधिकारांची तीन शक्तींमध्ये विभागणी केली आहे, ते म्हणजे कार्यकारी, न्यायिक आणि विधिमंडळ. त्यामुळे भारतीय राज्यघटना संघराज्य पद्धतीला अनुकूल आहे. त्यात एक मजबूत केंद्रीय शक्ती, आणीबाणीची राज्ये, राष्ट्रपतींद्वारे राज्यपालांची नियुक्ती इत्यादीसारख्या अनेक एकात्मक वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे.

मूलभूत अधिकार आणि मूलभूत कर्तव्ये

देशाची राज्यघटना तेथील नागरिकांची सर्व मूलभूत कर्तव्ये आणि अधिकार परिभाषित करते. ही कर्तव्ये देशातील सर्व नागरिकांनी सारखीच पार पाडली पाहिजेत, मग तो श्रीमंत असो वा गरीब. या कर्तव्यांव्यतिरिक्त राष्ट्रध्वज आणि राष्ट्रगीताचा आदर, देशाची अखंडता आणि एकता, सार्वजनिक मालमत्तेचे संरक्षण आणि इतर अनेक कर्तव्ये आहेत.

भारतीय संविधानाने भारतातील नागरिकांसाठी मूलभूत अधिकारांची विस्तृत यादी प्रदान केली आहे. संविधानात नागरिकांची मूलभूत कर्तव्ये म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या 11 कर्तव्यांची यादी देखील दिली आहे. ध्वज आणि राष्ट्रगीताचा आदर, देशाची अखंडता आणि एकता आणि सार्वजनिक मालमत्तेचे संरक्षण ही यापैकी काही कर्तव्ये आहेत.

मार्गदर्शक तत्त्व किंवा राज्य धोरण

ही धोरणे राज्याच्या धोरणांद्वारे सामाजिक-आर्थिक विकास सुनिश्चित करण्यासाठी सोपी मार्गदर्शक तत्त्वे आहेत.

निष्कर्ष

भारताची राज्यघटना ही जगातील सर्वात लांब आणि प्रदीर्घ लिखित संविधानांपैकी एक आहे. संविधान हा देशाच्या लोकशाही आणि धर्मनिरपेक्ष जडणघडणीचा कणा आहे आणि देशातील सर्व संस्था भारतीय संविधानाचे पालन करतात.

संविधान हे प्रत्येक नागरिकाचे मार्गदर्शक तत्व आहे. शिवाय, कायदे आणि नियम संविधानात पूर्णपणे परिभाषित केले आहेत. मसुदा समितीचे अध्यक्ष डॉ. बी. आर. आंबेडकर यांनी कोणीही विसरू शकणार नाही असे अप्रतिम कार्य केले आहे. त्यांनी आणि त्यांच्या टीमने अशी घटना लिहिली जी आजपर्यंत इतर कोणत्याही देशाला करता आली नाही. शिवाय, संविधानाने भारताला जगातील प्रजासत्ताक राष्ट्राचा दर्जा प्राप्त करण्यास मदत केली आहे.

संविधानामुळेच भारताला जगातील सर्वात बलाढ्य देश बनले आहे. भारतीय राज्यघटना सांगते की भारतीय प्रजासत्ताक एक सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष आणि लोकशाही प्रजासत्ताक आहे. संविधानाने देशातील सर्व लोकांसाठी भेदभाव न करता न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता ही मूल्येही अंतर्भूत केली आहेत.

आज आपण काय वाचले

तर मित्रांनो वरील लेखात आपण भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian constitution essay in Marathi हि माहिती पाहिली. मला खात्री आहे कि मी भारतीय संविधान निबंध मराठी या विषयावरील सर्व माहिती वरील लेखात मिळाली असेल.

तुम्हाला हा लेख कसा वाटला, आम्हाला कमेंट बॉक्समध्ये सांगा, जेणेकरून आमच्या भारतीय संविधान निबंध मराठी लेखात काही चूक असेल तर आम्ही ती लवकरात लवकर दुरुस्त करण्याचा प्रयत्न करू शकू किंवा वरील लेखात तुमची अधिक माहिती समाविष्ट करण्याचा प्रयत्न करू.

जाता जाता मित्रांनो, जर तुम्हाला या लेखातून भारतीय संविधान निबंध मराठी, Indian constitution essay in Marathi या विषयावर संपूर्ण माहिती मिळाली असेल. जर तुम्हाला हा लेख आवडला असेल तर तुम्ही हा लेख तुमच्या फेसबुक, ट्विटर आणि व्हॉट्सॲप या सोशल मीडियावर नक्कीच शेअर करा.

इतर महत्वाचे लेख

Leave a Comment

error: Content is protected !!