जिंदगीसे छुटकारा - २ (अंतिम)

भाग १ - http://mimarathi.net/node/857

मीना पहिल्यांदा मला भेटली तेव्हा जेमतेम १६-१७ वर्षांची होती. ती कुणाची कोण ते कुणालाच माहिती नाही, बहुतेक तिला पण आठवत नसावं. ती मुळात रस्त्यावरची भटकी (होमलेस). पायाला चक्कर लागल्यासारखं भटकता भटकता एक दिवस रेल्वे स्टेशनावर पोहोचली अन तिथंच स्थिरावली. रेल्वे स्टेशनवरचा शेवटचा प्लॅटफॉर्म तिचं घर झालं. तिच्यासारखीच तीस चाळीस मुलं मुली तिथं होती त्यांच्यात ती रमली.

इतर मुलांबरोबर ती पण रेल्वेगाड्यांमधे जाऊन पाण्याच्या रिकाम्या बाटल्या, जुने पेपर वगैरे भंगार गोळा करणं, प्रवाशांना छोट्या स्टेशनवर गाडी थांबलेली असताना पटकन पळत जाऊन प्लॅटफॉर्मवरच्या फेरीवाल्यांकडुन पेयं, खाद्य पदार्थ वगैरे आणुन देणं, झालंच तर रेल्वेचे डबे झाडणं वगैरे कामं करु लागली. त्याबदल्यात कुणी तिला एक-दोन रुपये देई, झालंच तर कुणी उरलेलं अन्न देई. पैसे बहुतेक जवळ टिकत नसत. बहुतेक सगळ्या मोठ्या स्टेशनांवर दादा लोक असतात, ते अश्या मुलांकडचे पैसे हिसकावुन घेतात. त्यातुन उरलेच तर पोलिस पकडतात अन रिमांड होमला पाठवतात त्यातुन सुटण्याकरता खर्ची पडतात.

असं तिचं आयुष्य सुरु झालं. मी कामानिमित्त रेल्वे स्टेशनला जाई तेव्हा तिथल्या मुलांना चहा-पाव देत असे. त्यामुळे तिथली मुलं ओळखीची झाली होती. बर्‍याचदा ती मला या गाडीत चोरी झाली आहे, त्या गाडीवर दरोडा पडला अश्या बातम्या पण देत. अश्याच एका सफरींमधे मीनाची अन माझी गाठ पडली अन नंतर पुन्हा पुन्हा पडत गेली.

पण त्यानंतर काही दिवसांनी मला मीना दिसली अश्रफच्या गाडीवर. अश्रफ मुळचा बुधवारातला. त्याची आई तिथंच धंदा करता करता खपली होती. अश्रफ पहिल्यांदा मला तिथंच भेटला होता. तो तिथंच फुटपाथवर चपला विकायचा. नंतर त्यानं पैसे साठवुन एक हातगाडी घेतली अन स्टेशन भागात धंदा करायला लागला होता. त्याच्या गाडीवर मी मीनाला अश्रफ बरोबर पाहिलं. "अरे मीना! तु यहां क्या कर रही है," मी विचारलं अन तिनं लाजुन मान खाली घातली.

"भैय्या हम शादी करनेवाले है," अश्रफ म्हणाला होता. त्याचा फुललेला चेहरा, मीनाचे सलज्ज भाव सगळं बघुन खुप बरं वाटलं होतं तेव्हा. महिन्याभरानं दोघांनी शादी केली - सकाळी मशीदीत जाऊन कबुलाकबुली करुन अन दुपारी देवळात एकमेकांना हार घालुन तेव्हा पण मी तिथंच होतो. त्यानंतर त्यांना मुलगी झाली तेव्हा पण मी त्यांच्याबरोबर होतो अन त्यानंतर दोन एक वर्षांनी आज मीना परत माझ्यासमोर ही अशी उभी होती... हडकलेली, खंगलेली, रोगट दिसणारी, धंद्याला उभी.

बरेच प्रश्नचिन्ह डोक्यात होती. सरळ मीनाला गाडीवर घेतलं अन स्टेशनवर गेलो. तिथं चहा पीता पीता तिला मोकळं केलं अन सगळं उलगडत गेलं. मुलगी झाल्यानंतर अश्रफ सारखा आजारी पडायला लागला होता. अचानक खंगायला लागला होता. शेवटी मीनानं त्याला ससुनमधे नेलं होतं अन बर्‍याच तपासण्या झाल्यावर त्याच्या आजाराचं निदान झालं होतं - तो पॉझिटीव्ह होता. डॉक्टरांनी त्याला जेमतेम वर्षभर आयुष्य असेल असं सांगीतलं होतं पण डॉक्टरांचा अंदाज चुकला होता. अश्रफ त्यानंतर जेमतेम आठ-नऊ महिने जगला आणि त्यानं जगाचा निरोप घेतला होता.

अश्रफ गेल्यामुळं मीना अन तिची मुलगी परत उघड्यावर आले होते. महिनाभर मीनानं कसाबसा काढला होता पण त्यानंतर जवळचे सगळे पैसे संपले अन भाड्याचं घर सोडायची वेळ आली होती. घराशिवाय रहाणं काय असतं हे चांगलंच अनुभवलेल्या मीनाला तिच्या मुलीला तेच आयुष्य द्यायचं नव्हतं अन म्हणुनच शेजारच्या फमिदाच्या बरोबर तिनं पण रोज धंद्याला उभं रहायला सुरुवात केली होती.

हे ऐकलं अन सुन्न झालो क्षणभर. भानावर आलो तेव्हा पहिला प्रश्न डोक्यात आला की अश्रफ जर पॉझिटीव्ह होता तर मीना अन त्यांची मुलगी पण असु शकतील. क्षणात निर्णय घेतला अन तिला म्हणलं चल बरोबर. तिच्या घरी गेलो, मुलीला बरोबर घेतलं अन तसाच परत ससुनला आणलं. तिथल्या एका डॉक्टर मित्राशी बोललो अन रातोरात त्यांना अ‍ॅडमिट केलं.

दोन दिवसांनी डॉक्टर मित्राशी परत बोललो तेव्हा त्यानं ती भयानक बातमी दिली. मीना पण पॉझिटीव्ह होती पण सुदैवानं तिची मुलगी लागण होण्यापासुन बचावली होती. डॉक्टर मित्रानं मीनाची अर्ली स्टेज असल्याचं सांगुन दिलासा दिला अन तिला ट्रिटमेंट करेन असं आश्वासन पण दिलं. नंतर परत मीनाशी बोललो. ती हमसुन हमसुन रडली. बरंच समजावलं पण ती कोलमडुन पडलेली होती. "अब मेरी बच्ची कैसे जियेगी," एव्हढच ती परत परत विचारत होती.

अन दोन दिवसांनी कळलं, येरवड्याला एका बाईनं मुलीचा खुन करुन आत्महत्या केल्याचं. धास्तावुन मी मीनाच्या घरी धाव घेतली अन ती कुशंका खरी ठरली. ती बाई म्हणजे मीनाच होती. मुलीच्या अंधार्‍या भवितव्याला धास्तावुन तिनं मुलीचा सुरी भोसकुन खुन केला होता अन त्यानंतर फास घेऊन स्वतः पण आत्महत्या केली होती. बातमी कळल्यावर अश्रफचे बुधवारातले मित्र, मीनाचे स्टेशनवरचे मित्र-मैत्रिणी धावले, त्यांनीच अंत्यविधी केले. मी मात्र सुन्नपणे वावरत होतो.

मीनाचे अंत्यविधी सुरु होते तेव्हा अश्रफच्या आईची धंद्यातली मैत्रिण चन्नम्मा माझ्याजवळ आली. थकलेल्या चन्नम्मानं माझ्या पाठीवर हात ठेवला अन म्हणाली, "बेटा गम मत कर. गम करनेसे जो गया वो तो नही आएगा. यही होना था हो गया." मी तिला विचारलं ती एव्हढ्या शांतपणे हे सगळं कसं स्वीकारु शकते त्यावर ती उत्तरली, "बेटा जब हम जैसी औरते धंदेमे आती है तब हमारे सब संगी साथी छुट जाते है. और तब दो ही साथी रहते है - एक होती है बेबसी और दुसरी होती है बीमारी. बुढापेसे तो हम मरते नही. बीमारीसे सही लेकिन जब मरते है तब जिंदगीसे छुटकारा तो मिल जाता है."