एका हिंदी कवितेचा अनुवाद

एका पुस्तकात हिंदी कवी चंद्रकांत देवताले यांच्या हिंदी कवितेचा अनुवाद वाचला. इतक्या वर्षांच्या वाचनानंतर सुद्धा काहीतरी स्पर्शून गेले. आपल्या मित्रांनाही हे कळावे म्हणून इथे उधृत करतो.

"थोडीशी मुलं आणि बाकीची मुलं"

थोड्याशा मुलांसाठी
एक बाग आहे
त्यांची पावले हिरवळीवरून धावताहेत

असंख्य मुलांसाठी
चिखलमातीने आणि घाणीने बरबटलेल्या
गल्ल्या आहेत ज्यांत ते
आपले भविष्य वेचताहेत

एक मेज आहे
फक्त सहा मुलांसाठी
आणि त्यांच्यासमोर
तितकीच अंडी आणि तितकीच सफरचंदं आहेत

एक भाकरीचे टोपले आहे शंभर मुलांसाठी
आणि हजारो मुले
एका हातात ठेवलेली अर्धी भाकरी
दुसर्‍या हातानं तोडताहेत

फक्त काही मुलांसाठीच
एक आकर्षक शाळा
आणि प्रसन्न पोषाख आहे

बाकी मुलांची गर्दी
झोपड्यांच्या नशीबात अडकून पडली आहे.
त्यांच्या फाटक्या चड्ड्या
त्यांना सरळ उभे राहू देत नाहीत
ढीगभर मुलं बिड्यांची थोटकं शोधताहेत
ढीगभर मुलं हॉटेलात कपबशा घासताहेत
त्यांचे चेहरे कोकरासारखे करुण आहेत
आणि त्यांच्या हातापायांचे कातडे
हातापायांची सोबत सोडत आहे.

वर्तमानपत्राच्या चेहर्‍यावर ज्यावेळी
तीन मुले आईस्क्रीम खात हसताहेत

त्याच वेळी
वीस पैशांत सामान वाहून नेण्यासाठी
लपंडाव करणार्‍या मुलांच्या ढुंगणांवर
पोलिसांच्या वेताच्या छड्या आदळताहेत.

देव असता तर एवढ्या वेळात त्याचे शरीर कोडाने
झडू लागले असते. सत्य असते तर त्याने आपल्या
न्यायासनातून उतरून जळत्या सळ्या डोळ्यांत
खूपसून घेतल्या असत्या. सौंदर्य असते तर त्या सौंदर्याने
चेहर्‍यावर तेजाब ओतून घेऊन ते अंधार्‍या आडात बुडाले असते.

इथे दृष्यात फक्त काही छापलेले शब्द आहेत
चमचेगिरीच्या घमेल्यात वळवळणार्‍या जिभा
आणि डोक्यात काळ्या गणिताची पुरवणी आहे
कठीण चेहरे आहेत चौरस्त्यावर ताणलेले
दगडांवर कोरलेली सुभाषिते आहेत

आणि पाच मुले तबला वाजवत आहेत ,
दोन मुले सतार शिकत आहेत,
एक मुलगी कथ्थक करताना नाचत-ठुमकत आहे.

आणि भाराभर मुली
शेण-लीद शोधून झाल्यावर
अंधारात
दबून बसल्या आहेत
मुली नदी-तळी-विहीरी
घासतेल-काड्याची पेटी-गळफास
शोधताहेत

आणि नेमक्या याच वेळी
एक मुलगी चेहर्‍याच्या कोमलतेबाबतचे
उपाय सांगते आहे आकाशवाणीवर

आणि असंख्य मुले
काळोखाच्या बोगद्याकडे
धावत सुटली आहेत

त्यांच्या आठवणीत या वेळी
आक्रोश , रडणे
आणि गयावया करणे यातून आलेली हिंसा आहे
त्यांच्या डोळ्यांत
कालच्या ओढाताणीचा आणि धावपळीचा
पुरवणी इतिहास आहे
त्यांच्यात शब्दहीन भीती
आणि फक्त जखमी आज आहे
पण कदाचित त्यांना अजून माहिती नाही
ते करोडो निवासी आहेत या पृथ्वीचे
आणि त्यांच्याजवळ आवाजांचा महासागर आहे
जो एखाद्या लहानशा फुग्यासारखा
फोडू शकतो कुठल्याही वेळी
काळोखाचा सगळ्यात मोठा बोगदा.
(अनुवाद : श्री. चंद्रकांत पाटील; तिची स्वप्ने; पॉप्युलर प्रकाशन)