संस्कार

असच एक एकत्र पण विभक्त कुटुंब.
असाच एक समारंभ.
सगळे खुप दिवसांनी भेटलेले.
जेवणावळी झाल्याणंतरच्या गप्पा.
थोड्याश्या उखाळ्या पाखाळ्या.
एकमेकांची सुख.
तो असताना सहसा दु:खाची चर्चा नाही असा नियम होता.
"माझा जावई इतका चांगला आहे ना. कसा प्रसन्न मुद्रेत असतो बघ. आल्यावर नेहेमी पाया पडतो. अगदी नातवंडाना पण खुपच चांगले संस्कार दिले आहेत. संध्याकाळी हात पाय धूउन शुभं करोति कंपल्सरी." -एक बहीण
(साला एकदम कॅल्क्युलेटीव आहे. दोन बहीणीत इस्टेट वाटली जाणार माहीत आहे ना. गुड बुक्स मधे असले की धोका नाही-तो)
"माझी सुन पण किती छान स्वयंपाक करते. ये रे कधी घरी. तु कुठे येतच नाही बघ."-एक भाउ
( हॅट तिच्यायला त्या सुनेच्या. वहीनी जिवंत होती तो पर्यंत तरसली एका घासाला. साला पोळ्या करायला पण बाई. आता बहुतेक एक कोटीचा फ्लॅट दिसतो आहे.-तो)
"आई वडिलांचे संस्कार महत्वाचे. फॉरेन बँकेचा वाईस प्रेसिंडेंट आहे पण सर्व समारंभाला अगदी न चुकता हजेरी लावतो कुटूंबाच्या. जरा सुद्धा गर्व नाही बघ"
(ह्याच्या छोट्या पोरीला असल्या संमारंभाचे आकर्षण नसते तर्................तो)
" माझा ४ वर्षे अमेरिकेला होता. पण तिथे सुद्धा मुलांवर सर्व भारतिय संस्कार."
( च्या मारी हे भारतिय संस्कार म्हणजे काय भानगड असते. अमेरिकेत आई बाप संस्कार करत नाहीत?)
"तुझा कुठे दिसत नाही रे. काय चाललय त्याचे. फारसा कुणात मिसळत नाही. हे बरोबर नाही हां. आपल्या घराण्याचे संस्कार तु केले नाहीस असे वाटते.. तुझ्या बायकोने कायम वेगळाच ठेवला. हे बरोबर नाही." दोन जावई वाला भाउ
तस काही नाही रे. आज त्याचे काही तरी काम निघाले म्हणुन नाही आला. इतक्या वर्षात पहील्यांदाच्.-तो
"असुन नसल्यासारखाच. अगदी तुझ्याप्रमाणे"- दो.जा. भा.
"तु सर्व काही करतोस. पण कुठे तरी अस वाटते की ह्यात तु नाहीस. हे चुक आहे. आई वडीलांचे संस्कार सर्वांवर झाले. पण तु नेहेमी वेगळाच वाटलास" दो.जा. भा.
"आता त्याला कितीतरी वेगळी कारणे असतील" तो
"असतील ती असतील. आता असलीच कारणे उद्या तुझ्या मुलाने देता कामा नयेत"
" अरे माझा फक्त श्राद्ध वगैरे कर्मकांडाला विरोध आहे. पण तुम्हाला वाईट वाटु नये म्हणुन भाग घेतोच की. उद्या मी गेल्यावर माझे श्राद्ध करु नकोस असे सांगितलय त्याला" -तो
" काय म्हणतोयस तु हे" एक बहीण कण्हली.
"छे. हे काही बरोबर नाही हां. शेवटी परंपरा नावाचे काही तरी असतेच की"
"तेच तर मला नकोय. कुठलेही ओझे त्याने बाळगावे असे मला वाटत नाही. ऐक नीट. मी माझ्या मुलाने हा शब्द वापरला नाहीये. फक्त त्याने म्हटले आहे. मघापासुन ऐकतोय मी. माझा जावई, माझा मुलगा वगैरे वगैरे. हे 'माझा' शब्द मला कळतच नाही. संस्कार तर त्याहुन ही नाही. चल तुझा जावई खुप चांगला. काय करेल? चंदनाची लाकडे आणेल? शुद्ध घरगुती तुप वापरेल. हा मात्र घासलेट वापरेल. किंवा वाट बघायला नको म्हणुन विद्युत दाहीनीचा उपयोग करेल. पण शेवटी फरक काय पडणार आहे का?"
सर्व एकदम स्तब्ध.
"वाईट वाटुन घेउ नका. त्याचे जिवन,त्याचे जग, त्याच्या चुक आणि बरोबर च्या चौकटीत मी काही करु शकतो ह्याचा विचार मी कधीच सोडुन दिला आहे."
"आक्रितच म्हणायचे"
एक्झॅक्टली -तो