लैंगिक शिक्षण - एक गरज

सोना, सविस्तर उकल केल्याबद्दल धन्यवाद.

लैंगिक शिक्षण हा माझ्या ही व्यवसायाचा एक भाग. दुर्दैवाने शाळांमधून या विषयासंदर्भात जी अनास्था दाखविली जाते ती या प्रकाराइतकीच चीड आणते.
सरकारने हा विषय शाळांमधून अनिवार्य केल्यानंतरचे मला दिसलेले चित्र असे होते -
एक त्यातल्या त्यात प्रौढ शिक्षिका या प्रशिक्षण कार्यकमाला पाठविली जाते. ( पुरूष शिक्षक तयार होत नाहीत )
ती नाइलाजाने जाते. संपूर्ण प्रशिक्षणात तिचा सहभाग १ टक्का ही नसतो.
शाळेत आल्यावर तिने मुलांचे-मुलींचे-स्वतंत्र आणि एकत्र चर्चागट घ्यावे अशी अपेक्षा असते. ते होणे दूरच. पण अनेक शाळात असे कार्यक्रम झाले असे खोटे सांगण्यात येते. किंवा सरकारी नोंद करण्यासाठी प्रशिक्षणाचे नाटक केले जाते.

बर्‍याच वेळा शालेय मानसतज्ञ म्हणून ज्या केसेस हाताळाव्या लागतात त्यांच्या समस्यांचे मूळ कारण लैंगिक शिक्षणाचा अभाव, शोषण असे असते. या संदर्भात पालकांबरोबर जे सेशन असते ते त्या मुलाचे शेवटचे सेशन ठरते... समस्येमागील कारणाचा स्वीकार त्याना करता येत नाही.

लैंगिक शिक्षण म्हणजे मुलाला आपल्या लैंगिक भूमिकेत राहाताना विवेक कसा वापरायचा हे शिक्षण असते. आणि ते मूल साधारण प्रश्न विचारायला लागले की सुरु होते. दुर्दैवाने इथे ही पारंपारिक मानसिकता आड येते. एखाद्या अवयवाला ' शी: घाणेरडे ' असे मुलाना शिकवून आपणच पहिली अढी निर्माण करतो.

खूप अनुभव आठवत आहेत. पण ते पुन्हा कधीतरी.

भारतातील ५३% टक्के मुले ही अशा विकृत वासनांचा बळी ठरतात.

बाप रे

भयानक आहे हे.

हम्म.... मुलांनाच काय काहि काही मोठ्या (वयाने) लोकांनाही हे शिक्षण गरजेचे आहे.

अन त्यामुळेच माझेपण दोन पैसे.

२००८ साली पुण्यात बलात्काराचे ९२ गुन्हे दाखल झाले त्यापैकी ३९ प्रकारांमधे (४५ टक्के) पीडीता १४-१८ वर्षे वयोगटातल्या मुली होत्या, १२ प्रकरणांमधे पीडीता १०-१४ वर्षे वयोगटातल्या होत्या तर ४ प्रकारांमधे त्या १० वर्षांपेक्षा लहान होत्या. संपुर्ण २००९ साल व २०१० च्या जानेवारी ते मार्च कालखंडात पुण्यातील पोलिसांकडे दाखल झालेल्या बलात्काराच्या गुन्ह्यांपैकी ७० टक्के गुन्ह्यांमधे पीडीता १०-१८ वयोगटातील मुली होत्या. हे चित्र फक्त पुण्यातच दिसते असे नाही तर हे सार्वत्रिक आहे.

असा प्रश्न अनेकदा विकसीत पाश्चिमात्य देशांमधेही दिसतो. त्यावर तोडगा म्हणुन तेथील तज्ञ पुर्वीपासुनच मुलांना चांगला स्पर्श व वाईट स्पर्श यातील फरक ओळखायला शिकवा असा सल्ला पालकांना देत आहेत. गेल्या काही वर्षात असाच सल्ला येथील तज्ञ भारतीय पालकांनाही देतात.

बहुतेक सर्व पाश्चिमात्य देशात लैंगिक शिक्षण पुर्वीपासुन सुरु असुनही तेथे असे प्रश्न आहेत तर भारतासारख्या देशात जिथे लैंगिकता व तिच्याशी दुरान्वयानेही संबंध असलेल्या सर्व विषयांना टाळण्याची प्रवृत्ती आहे, तेथे तर त्यांचे स्वरुप अजुनच गंभीर होते. येथे अजुनही पालक मुलांच्या प्रश्नांना उत्तरे देणे टाळतात व त्यामुळे अनेकदा मुले आपले कुतुहल भागवण्यासाठी अश्लील साहित्याचा आधार घेतात. अश्लील साहित्याची निर्मीती व विक्री यावर कायदेशीर बंदी असली तरीही तिची परिणामकारक अंमलबजावणी करणे जवळपास अशक्यच आहे. अश्या परिस्तिथीत लैगिक शिक्षण ही काळाची गरज आहे हे म्हणणे योग्यच आहे.

एके काळी लैंगिक शिक्षणाचा विचार मांडणे हीच विकृती मानली जात होती. आज देखील समलैंगिता ही विकृतीच मानली जाते. मूळात विकृत अशी गोष्ट नसतेच. समाजाला एखादी प्रकृती मान्य नसेल तेव्हा ती विकृती मानली जाते. हा शब्द सोयी साठी आहे. लैंगिक प्रेरणा या नैसर्गिक असतात. परंतु समाजात त्याचे व्यवस्थापन व्हावे म्हणुन काही लिखित / अलिखित नियम्/संकेत बनवले. ते परिपुर्ण आहेत असे अजिबात नाही. लैंगिकतेला नैतिकतेची जोड दिली असल्याने समाजमान्य नसलेल्या लैंगिक वर्तन अनितीमान मानले आहे. उदा. हस्त मैथुन हे अनैतिक मानले होते / आहे.

चांगल्या प्रश्नाला वाचा फोडलीत सोनाली. जेव्हा कोकणासारख्या भागात ७वी-८वीतल्या मुली गरोदर होऊन गर्भपातासाठी दाखल होऊ लागल्या तेव्हा परिस्थिती फारच विदारक होऊ लागली आहे याची जाणीव झाली. त्यामुळे त्या मुलींसाठी लैंगिक शिक्षणाची खरंच गरज आहे असं वाटून गेलं. विदारक सत्य त्याही पुढे होतं. यातल्या कोणीही त्यांच्यापेक्षा वयाने मोठ्यांच्या अन्यायाला बळी पडलेल्या नव्हत्या तर आपल्याच शाळेतल्या समवयीन मुलांबरोबर औत्सुक्यापोटी केलेल्या सत्याच्या प्रयोगामुळे पोटात गोळा आलेल्या होत्या.
परंतु जेव्हा लैंगिक शिक्षण दिले जाईल तेव्हा याची काळजी घेतली पाहीजे की आपण मुलांना शिक्षण देऊन या गोष्टी करायला प्रेरीत करत तर नाही ना? अन्यथा पाश्चिमात्य देशांमधली परिस्थिती आपण पाहतोच. शिक्षणाचा उद्देश या वयात मुलांना त्या गोष्टींपासून परावृत्त करण्याचाच असावा. कदाचित मुलं परावृत्त होणार नाहित म्हणून त्यांच्यावर योग्य संस्कार न करणे हे देखील योग्य नाही. मुख्यत्वे या वयात मुलींच्या जननेंद्रियांची वाढ नीट झालेली नसते म्हणूनच त्यांना शिक्षण देऊन त्या गोष्टींपासून सकारण परावृत्त करणे योग्य.

>>> परंतु जेव्हा लैंगिक शिक्षण दिले जाईल तेव्हा याची काळजी घेतली पाहीजे की आपण मुलांना शिक्षण देऊन या गोष्टी करायला प्रेरीत करत तर नाही ना?

या कारणामुळेच बर्‍याच शाळा हा उपक्रम राबवित नाहीत.
प्रशिक्षण देणारे किती कौशल्यपूर्वक विषय हाताळतात यावर बरेच काही अवलंबून असते. काही लोक एवढे विकृत असतात की या प्रशिक्षणात चालणार्‍या अनेक विषयांनी ते स्वतःचे मनोरंजन करून घेतात. अशाच एका प्रशिक्षण शिबिरात माझ्यासोबत असलेल्या एका 'प्रशिक्षकाला' शिबिरातून जाण्याची 'नम्र विनंती' करण्यात आली होती.
लैंगिक शिक्षण देण्याकरिता जेव्हा शिक्षकाना प्रशिक्षित केले जाते तेव्हा त्यांच्या मनात या विषयासंदर्भात असणारी अढी घालवून आदर निर्माण करणे हे सगळ्यात मोठे आव्हान असते. तीच गोष्ट पालकांचे समूपदेशन करतानाही करावी लागते.

खुप महत्वाचा व विचार करावा असा विषय आहे.
अवस्था बिकट होण्याआधीच योग्यतो मार्ग शोधणे आवश्यक आहे.
समाज हा बदलत असतो काळानूसार नियम व पध्दती बदलतात पण ह्या प्रकारच्या शिक्षणामध्ये अजून आपण मागासलेलेच आहोत हे नक्की.

२००८ साली पुण्यात बलात्काराचे ९२ गुन्हे दाखल झाले त्यापैकी ३९ प्रकारांमधे (४५ टक्के) पीडीता १४-१८ वर्षे वयोगटातल्या मुली होत्या, १२ प्रकरणांमधे पीडीता १०-१४ वर्षे वयोगटातल्या होत्या तर ४ प्रकारांमधे त्या १० वर्षांपेक्षा लहान होत्या. संपुर्ण २००९ साल व २०१० च्या जानेवारी ते मार्च कालखंडात पुण्यातील पोलिसांकडे दाखल झालेल्या बलात्काराच्या गुन्ह्यांपैकी ७० टक्के गुन्ह्यांमधे पीडीता १०-१८ वयोगटातील मुली होत्या. हे चित्र फक्त पुण्यातच दिसते असे नाही तर हे सार्वत्रिक आहे.

हे आकडेच बोलत आहेत.. लैंगिक शिक्षण गरजेचेच आहे. नाहीतर ही विकृती वाढतच जाईल.

एड्स बद्द्ल जनजाग्रुति करणार्या जहिराति दाखवल्या जातात
इर्मजन्सि गर्भनिरोधक गोळ्या, कंडोम च्या जाहिराति वर्तमानपत्रात ,टिव्हिवर सहजपणे दाखवतात
चित्रपटात/ टिव्हिवर अंगप्रदर्शन चालते

पण शाळेत लैगिक शिषणाला विरोध होतो/ दुर्लष केले जाते

लैंगिक शिक्षण गरजेचेच आहे.
सुजाण पालक लैगिक शिषण मिळत नसल्यास घरि ते देतात. पण हे शालेय/ महाविद्यालयात दिले गेले पाहिजे.
शिषक तयार नसतिल तर डौक्टर/ स्वयंसेवि संस्थांचि मदत घेतलि पाहिजे

एक चांगला धागा , प्रतिसाद सुद्धा वाचनिय !!

लैंगिकतेबाबत माहिती शाळेतील मुला-मुलींना शिक्षकरूपी पगारदार कर्मचारी शिकवणार तरी काय? ती माहिती देणार तरी कशी? त्या माहितीत कोण-कोणत्या गोष्टींचा सामावेश असणार?

काय शिकवायचय? व ते नेमके कशासाठी शिकवायचय? हे स्पष्ट झाल्यानंतरच 'ते कसं पोहचवायचं?' हे आकारले जाईल.

प्रत्येक माणसाभोवती एक तेजोवलय असते. त्या तेजोवलय हे त्या व्यक्तीच्या शाररीक, मानसिक आरोग्याचे कवच असते. त्या कवचाचे रक्षण करण्यासाठीच आपले शरीर स्वच्छ ठेवायचे असते. आरोग्यदायी पदार्थच खायचे व प्यायचे. तसेच वर सांगितल्या प्रमाणे - .''अनोळखी वा ओळखीच्या कोणकडुनही खाऊ वा खेळणी घेउ नये. जर कोणा ओळखीच्यांकडुन घेतलीच तर आधी घरी येउन सांगयचे. त्यांनी का दिली हे सांगावे.
कोणी काका, दादा, मामा...आपल्या विशिष्ठ अंगाना हात लावू देवू नये. तसे केले तर आपले तेजोवलय दुषित होते व तसे झाल्याने आपल्या शरीर व मनाचे आरोग्य बिघडते.''
असे वा अशाप्रकारचा निकोप दृष्टीकोन बाळगूनच काय शिकवायचे ते ठरवता येईल.

वरील दृष्टीकोन हा घटना घडण्यापूर्वी उपाय म्हणून योजता येवू शकतो.

घटना घडल्यानंतर त्या मुला-मुलीचे मांनसिक स्वास्थ निरोगी राखण्यासाठी जे शिकवायचे आहे ते नक्कीच वेगळे असावे लागणार. जेणेकरून त्या पीडीत मुला-मुलीच्या मनात प्रणयाबाबत घृणा-तिरस्कार वा अतिआसक्ती निर्माण होणार नाही.

पहीला टप्पा :
लैगिंकतेबाबत माहीती देणं/मिळवणं.
हा विशय 'शरीरशास्त्र + तेजोवलय शास्त्र' यांची सरमिसळ करून शिकवता येईल.
मुख्य उद्देश "लहान मुलां-मुलींच्या निरागसतेला कोणताही ओरखडा न लावता/लागू देता त्यांना माहीती देणं." हा ठेवावा लागेल.

मुलं-मुली सद्न्यान झाल्यानंतर....?
सायकलबद्द्ल माहीती देणं वेगळं, सायकल चालवायची कशी? हे वेगळं! 'सायकल चालवायची कशी?' हे मात्र प्रत्यक्षच शिकवावे लागेल.

दुसरा टप्पा : कोणत्याही 'कृती'ला काहीतरी 'कारण' असते, असावे लागते.
म्हणूनच प्रणयाचा उंबरठा कोणत्या 'कारणासाठी' ओलांडायचा?
- नैसर्गिक उर्मीतून,
- कुटुंब व्यवस्थेसाठी (कारण त्यातून मिळणार्‍या सुरक्षिततेसाठी)
- समाजात राहतो तेव्हा बहुतेक जण जे करतात म्हणून तेच करावे म्हणून.

----
विशयाचा एक पैलू :
अध्यात्मिक द्न्यानाचे - ब्राह्मणांचे युग येऊन गेले, तलवारीचे - क्षत्रियांचे युग ही येवून गेले, जागतिक व्यापार केंद्र W.T.C. पडले आणि वैश्यांचे युग ही संपले, आता आले शुद्रांचे युग.
शुद्रांचे मुख्य गुण: 'कोणासाठी तरी काम करीत राहणे' , 'एखाद्या विद्येत पारंगत होवून स्वत:चे मन रिझवणे' .
शुद्रांचा मुख्य अवगुण: 'क्षणिक आनंद देणार्‍या एखाद्या क्रियेत अडकून पडणे, त्यातून बाहेर येता न येणे.'

सुखप्राप्ती साठी व दु:ख टाळण्यासाठी त्या-त्या युगात त्या-त्या युगाचे नियम पाळून राहणे.

----
विशयाचा दुसरा पैलू:
प्रणयात समर्पण कसे करायचे? जोडिदाराला कशा प्रकारे समर्पित करायला लावायचे?
ह्या टप्प्यावर दोघंही अनाडी असून चालत नाही. एकाला अनुभव असावाच लागेल. मग 'अनुभव असावा' असे म्हटले तर, 'तो आधि कोणाला असायला हवा?'
(गृहित अटः फर्स्ट इंप्रेशन इज लास्ट इंप्रेशन')
नक्कीच, 'तो पुरुषाला असायला हवा?' पण मग, 'पुरुषाला प्रणयाचा अनुभव देणार कोण?' तरमग नक्कीच, 'ती अनुभवी स्त्री असावी लागणार!' पण मग, 'त्या स्त्रीला, जेव्हा ती निरागस व कुमारीका असणार तेव्हा त्या वेळी तिला कोण अनुभव देणार?'

-----
पर्यायी उत्तर:
हे प्राणयिक शिक्षण एकाच जातीतील निरोगी, सदृढ व निरोगी विवाहीत स्त्रीकडून त्याच जातीतील वयात येणार्‍या/ आलेल्या 'सद्न्यान व निरोगी' तरूणास त्याच्या पालकांच्याच प्रयत्नाने, पुढाकाराने मिळाले तर....!

अशी परंपरा चालू झाली तर काही वर्षातच कोणती जातीचे पुरुष 'किती समजूतदार व शहाणे' आहेत, तसेच कोणत्या जातीतील स्त्री 'धीट व संभाषण कलेत चतूर' आहे ते स्पष्ट होवू शकेल.

माहिती पुर्ण लेखाची नंतर प्रतिसादात वाट लावली

लैंगिक शिक्षणाचा सर्वात मोठ्ठा धडा हा आहे की - कोणत्याही दोन किंवा जास्त सजीव प्राण्यांमध्ये Consensual लैंगिक संबंध प्रस्थापित होण्याच्या आड येणारी सर्व नैतिकता व नियम बुलडोझर वापरून जमीनदोस्त केले पाहिजेत.

Consensual हा अत्यंत महत्वाचा शब्द आहे इथे.

...

...

Evolution ... anyone ????

चुकीच्या जागी, म्हणून प्रकाटाआ.

लैंगिक शिक्षण द्यायला हवे याच्याशी सहमत मात्र ते कोणाला द्यायला हवे यावर विचार व्हावा. माझ्यामते पंगंडावस्थेत शिरणार्‍या मुलांचे पालक व त्या वर्गाला शिकविणारे शिक्षक यांचे लैगिक शिक्षण होणे गरजेचे आहे. त्याच बरोबर तरूण स्त्रियांचे लैगिक कायद्याचे शिक्षणही होणे गरजेचे आहे.
एक उदा. सांगतो, बलात्कार होणे हे विकृत मानले जाते वगैरे ठीक आहे मात्र ती घटना घटल्यावर जर त्या स्त्रीने आंघोळ केली, पोलिसांकडे जायला एकदोन दिवस लावले तर गुन्हा सिद्ध होणे जवळ्जवळ अशक्य होते. तेव्हा तुमच्यावर बलात्कार झाल्यास काय करावे याचेही शिक्षण होणे गरजेचे आहे.

मुलांशी या विषयावर कसे बोलावे याच्या शिक्षणाची गरज अधिक आहे