ओळख बायबलची - १ (अधिभौतिकशास्त्र)

ओळख बायबलची - प्रस्तावना: http://mimarathi.net/node/1612

मी कोण? मी कुठे आहे? मी येथे कसा आलो? हे सगळे कसे झाले?

हे मानवापुढचे सनातन प्रश्न. यांची उत्तरे शोधल्याखेरीज तत्त्वज्ञानात पुढे जाणे अश्यक्य होते. त्यामुळे सर्वच धर्मात याबाबतचा प्राथमिक विचार येतो. हे करत असताना या ज्या विश्वात मी आहे त्याची निर्मिती कशी झाली याचे उत्तर क्रमप्राप्त ठरते. त्यामुळेच प्रत्येक धर्म विश्वोत्पत्तीबाबत काहीतरी ठाम विश्वास घेऊन येतो. बहुधा हे विचार परमेश्वराने विश्व ऊत्पन्न केले असे असले तरी त्याची तार्किक मांडणी अत्यंत महत्त्वाची ठरते.

विश्वउत्त्पत्तीबाबत बायबलवी विचारधारा बेरेशिथ या जुन्या करारातील मोशेलिखित हिब्रु सर्गात आहे. बेरेशिथ (जेनेसिस) या शब्दाचा अर्थ प्रारंभ, उत्पत्ती, जन्म, उगम असा होतो. या सर्गात सृष्टीची उत्पत्ती, पापाची सुरुवात, मानवाचा इतिहास, हिब्रू लोकांचा अब्राहाम पासुन झालेला आरंभ या गोष्टी आहेत. विश्वाची उत्पत्ती यहोवा (जव्ह, जहोवा) देवाने सहा दिवसात केली असा बायबलचा सिद्धांत आहे. हा सिद्धांत असा:

प्रारंभी देवाने पृथ्वी निर्माण केली तेव्हा वायुरुप पृथ्वी अंधाराने वेढलेली होती आणि देवाचा आत्मा जलाशयांवर पाखर घालत होता. देवाने शब्द उच्चारले, `प्रकाश होवो' आणि प्रकाश अस्तित्वात आला. देवाने पाहिले की प्रकाश चांगला आहे आणि त्याने अंधारापासुन प्रकाश वेगळा केला. देवाने प्रकाशाला दिनसमय आणि अंधाराला रात्रसमय म्हणले. हे सर्व पहिल्या दिवशी घडले.

नंतर देवाने शब्द उच्चारले, 'जलाशयाच्या मध्यभागी अंतराळ होवो आणि अंतराळामुळे वरचे वायुरुप जलाशय आणि खालचे जलाशय अशी विभागणी होवो.' त्यानुसार घडवुन आणल्यावर देवाने अंतराळास आकाश असे नाव दिले आणि हे सर्व दुसर्‍या दिवशी घडले.

पुन्हा देवाने शब्द उच्चारले, `अंतराळाखालील जले एकत्र येऊन त्यांचे महासागर निर्माण होवोत आणि कोरडी जमीन दृष्टीस पडो' तसेच घडल्यावर देवाने कोरड्या जमिनीस भूमी आणि जलाशयांस सागर अशी नावे दिली. मग देवाने शब्द उच्चारले, 'गवत, बीज देणार्‍या वनस्पती आणि आपापल्या जातीची फळे देणारी व त्या फळातच आपापल्या जातीचे बीज असणारी फळझाडे भूमी उपजावो' आणि तसेच घडुन आले. हे सर्व तिसर्‍या दिवशी घडले.

त्यानंतर देवाने शब्द उच्चारले, 'दिवस आणि रात्र भिन्न करण्यास आकाशात ज्योती होवोत व त्या चिन्हे, ऋतु, दिवस आणि वर्षे दाखवणार्‍या होवोत' आणी तसे घडुन आहे. देवाने सुर्य व चंद्र या मोठ्या ज्योती आणि तारेही प्रकाश व अंधार वेगळे करण्यासाठी निर्माण केले. हे चौथ्या दिवशी घडले.

पुढे देवाने शब्द उच्चारले `जलांमधे जीवजंतुंचे थवेच्या थवे उत्त्पन्न होवोत आणि पक्षी पृथ्वीच्या वर आकाशात विहार करोत.' त्यानुसार सागरातील प्राणी, जलचर, पक्षी निर्माण झाले. देवाने त्यांना आशीर्वाद दिला, `फलदृप व्हा. वृद्धी पावा.' हे पाचव्या दिवशी घडले.

मग देवाने शब्द उच्चारले, `गुरेढोरे, सरपटणारे प्राणी, जमिनीवरील प्राणी, वन्यपशू जे अस्तित्वात येवोत' आणि तसेव घडले. मग देवाने जमीनीवरील माती घेऊन त्याचेच प्रतिरुप असा मानव निर्माण केला आणि जलचर, पक्षी, पशू व सरपटणार्‍या प्राण्यांचे अधिपत्य त्याला दिले. मानवाच्या नाकपुड्यातुन त्याच्यात आत्मा फुंकला आणि आशीर्वाद दिला, `फलदृप व्हा, बहुगुणीत व्हा आणि पृथ्वी व्यापुन टाका. जलचर, पक्षी, पशू यांच्यावर अधिकार गाजवा. प्रत्येक वनस्पती, प्रत्येक फळझाड तुमचे अन्न होईल. प्रत्येक पशु, प्रत्येक पक्षी तसेच सरपटत जाणारे प्राणी यांना अन्न म्हणुन मी हिरवी वनस्पती देत आहे.' हे सर्व सहाव्या दिवशी घडले. निर्मितीचे कार्य पुर्ण करुन सातव्या दिवशी देवाने विश्रांती घेतली. (हाच दिवस म्हणजे सब्बाथ/ शब्बाथ. या दिवशी काम करणे धर्माला अमान्य आहे.)

नंतर देवाने पुर्वेकडे एदनमधे बाग केली व त्यात मानवाला ठेवले. जीवनवृक्ष व बर्‍यावाईटाचे ज्ञान देणारे वृक्ष बागेच्या मध्यभागी लावले. बागेला पाणि देण्यासाठी नदी केली व मनुष्याला बागेची मशागत व राखण करण्यास ठेवले. त्यावेळी त्याने मनुष्याला आज्ञा केली की बर्‍यावाईटाचे ज्ञान देणार्‍या वृक्षाचे फळ तु खाऊ नकोस. मनुष्याची मदतनीस म्हणुन त्याने स्त्री निर्माण करण्याचे ठरवले. त्याने मानव झोपेत असताना त्याच्या छातीची फासळी काढुन स्त्री बनवली. तेव्हा मानव म्हणाला, "ही माझ्या हाडांचे हाड, मांसाचे मांस आहे. ती नरापासुन बनवलेली आहे म्हणुन तिला नारी म्हणतील. याकारणे पुरुष आपल्या आईवडीलांना सोडुन पत्नीशी जडुन राहील आणि ती दोघे एकदेह होतील." बायबलच्या मते पृथ्वीतलावरील मानवांची पैदास याच पुरुष (आदम/ आदाम/ अ‍ॅडम) व स्त्री (हव्वा/ इव्ह/ इव्हा) यांच्यापासुन झाली.

बायबलमधील हे अधिभौतिकशास्त्र जुन्या करारातील उत्त्पत्ती या मोशेलिखित पुस्तकामधे आहे. आधुनिक विज्ञानाने केलेल्या प्रगतीच्या संदर्भात हे कदाचित कालबाह्य ठरलेले असेल अथवा पुढे ठरु शकेल. परंतु हा सिद्धांत ख्रिस्तपुर्व १४२० ते १२२० या दरम्यानच्या काळातला आहे असे समजले जाते हे ध्यानात घेता त्याची तार्किक मांडणी नक्कीच विचारार्ह ठरते. याच सर्गात हे अधिभौतिकशास्त्र पुढे नेण्याचा प्रयत्न देखील केला आहे. त्यासाठी आदमची वंशावळ व नोहाची कथा येते. त्याचा विचार पुढील भागात करु.

क्रमशः