प्रामाणिक चोर

विनोबांनी लहान मुलांसाठी लिहीलेली, एक गोष्ट आठवली (लहानांसाठीच का ते कळले नाही). कदाचीत आधीपण कुठेतरी लिहली असेल, पण रमताराम यांच्या या कथेमुळे आठवण झाली. आधी तेथेच प्रतिसादात लिहीत होतो, पण मोठी होत असल्याने हा धागा... आठवणीतून देत असल्याने त्यात काही अजाणतेपणे बदल असू शकतात:

एका गावात एक चोर असतो, त्याला घरातल्यांची पोटे भरण्यासाठी इतर काही त्या गावात मिळत नसल्याने तो चोरी करत असतो. पण त्याचे त्याला वाईट वाटायचे. एकदा एका साधूशी बोलताना, त्या साधूने सांगितले, की "वाईट वाटून घेऊ नकोस, तू तुझे कर्म आणि कर्तव्य करत आहेस. फक्त करताना खोटे बोलत जाउ नकोस, कल्याण होईल."

कर्मधर्मसंयोगाने त्या रात्री साध्या वेषात राज्याची अवस्था बघायला बाहेर पडलेल्या राजाला हा भेटतो.

राजा : तू कोण आहेस?
चोरः मी चोर आहे...
राजा: कुठे चालला आहेस?
चोर: राजवाड्यावर चोरी करायला
राजा: काय चोरणार?
चोरः राणीचा रत्नहार
राजा: तेव्हढेच?
चोर: तेव्हढा पोट्यापाण्याला बरेच दिवस पुरू शकतो
राजाला उत्सुकता वाटते, ही काय भानगड आहे? (भानगड हा माझा शब्द आहे, विनोबांचा नाही )
राजा: मी तुझ्याबरोबर येऊ का? मदत देखील करेन.
चोरः चालेल. नंतर, तो विकला की कामाप्रमाणे वाटून घेऊ

दोघेजण राजवाड्यावर जातात. चोराला आत कुठून जायचे, कुठे हार आहे वगैरे घरच्या अभ्यासामुळे माहीत असते. राजा, कोणी येत नाहीना या कडे लक्ष ठेवतो. चोरी यशस्वी होते!

दुसर्‍या दिवशी सकाळी प्रधान धावत राजमहालात येऊन या चोरीची दु:खद बातमी देतो. राजा विचारतो, काय चोरीला गेले? प्रधान, ही मोठी लिस्ट देतो: राजा-राणीच्या अलंकाराची. राजा शांतपणे बरं म्हणतो आणि दरबार बोलावतो. मधल्या काळात सैनिकांना चोराला कुठे पकडता येईल हे सांगतो आणि पाठवतो.

दरबारात सैनिक चोराला घेऊन येतात. परत संवाद घडतात आणि चोर खरी उत्तरे देतो. प्रधानाचे भांडे उघडे पडते... प्रधान तुरूंगात जातो आणि चोराला खजिन्यासाठीचा प्रमुख पहारेकरी करण्यात येते...